Blockchain là một công nghệ sổ cái phân tán (distributed ledger) lưu trữ dữ liệu giao dịch một cách minh bạch, bảo mật và phi tập trung. Nó là nền tảng cốt lõi của tiền mã hóa (crypto) như Bitcoin, Ethereum, và nhiều ứng dụng khác. Dưới đây là giải thích ngắn gọn, rõ ràng dựa trên kiến thức chuyên môn:

1. Định nghĩa blockchain

Blockchain là một chuỗi các khối (block) chứa dữ liệu giao dịch, được liên kết theo thứ tự thời gian và bảo vệ bằng mật mã (cryptography). Mỗi khối giống như một trang trong sổ cái, ghi lại các giao dịch và được lưu trữ đồng thời trên nhiều máy tính (node) trong mạng lưới, đảm bảo không ai có thể sửa đổi dữ liệu mà không có sự đồng thuận.

2. Cách hoạt động

• Khối (Block): Mỗi khối chứa:
  • Dữ liệu giao dịch (ví dụ: chuyển Bitcoin từ ví A sang ví B).
  • Dấu thời gian (timestamp).
  • Một mã hash độc nhất (như dấu vân tay của khối).
  • Hash của khối trước, tạo thành chuỗi liên kết.
• Phân tán: Dữ liệu được lưu trên hàng nghìn node khắp thế giới, không phụ thuộc vào một máy chủ trung tâm.
• Đồng thuận: Các node phải đồng ý về tính hợp lệ của giao dịch thông qua cơ chế như:
  • Proof-of-Work (PoW): Thợ đào giải bài toán phức tạp để thêm khối (như Bitcoin).
  • Proof-of-Stake (PoS): Người xác nhận stake coin để xử lý giao dịch (như Ethereum 2.0).
• Bất biến: Một khi khối được thêm vào chuỗi, nó không thể bị thay đổi trừ khi toàn bộ mạng đồng ý, đảm bảo tính bảo mật.

3. Đặc điểm chính

• Phi tập trung: Không do ngân hàng, chính phủ hay tổ chức nào kiểm soát.
• Minh bạch: Ai cũng có thể xem giao dịch trên blockchain công khai (như Bitcoin) qua blockchain explorer (Etherscan, Blockchain.com).
• Bảo mật: Mật mã và cơ chế đồng thuận ngăn chặn gian lận, hack.
• Bất biến: Dữ liệu không thể sửa đổi ngược, trừ khi tấn công 51% (rất khó và tốn kém).
• Toàn cầu: Hoạt động 24/7, không giới hạn biên giới.

4. Ứng dụng của blockchain

• Tiền mã hóa: Bitcoin, Ethereum, stablecoin (USDT, USDC).
• Tài chính phi tập trung (DeFi): Vay, cho vay, giao dịch không cần ngân hàng.
• NFT (Non-Fungible Token): Sở hữu tài sản số như nghệ thuật, vé sự kiện.
• Chuỗi cung ứng: Theo dõi nguồn gốc hàng hóa (như IBM Food Trust).
• Hợp đồng thông minh: Tự động thực thi thỏa thuận khi điều kiện được đáp ứng (như Ethereum).